Transgendryzm – zespół zaburzeń identyfikacji płciowej i roli płciowej, który nie ma odzwierciedlenia w seksuologii, czesto postrzegany jako pośredni między transwestytyzmem a transseksualizmem. Transgenderyzm charakteryzuje niezadowolenie z posiadanej płci i psychiczna identyfikacja danej osoby z płcią biologicznie odmienną oraz dążenie do funkcjonowania zgodnie z psychicznym poczuciem. Upodobnianie się do płci przeciwnej nie wiąże się z podnieceniem seksualnym.
Nazwa transgenderyzm jest złożeniem łacińskiego trans oznaczającego za, poza, z tamtej strony oraz angielskiego gender czyli płeć, rodzaj. Słowo gender użyte jest tu celowo, gdyż w odróżnieniu od transseksualizmu, transgenderysta nie chce całkowicie zmienić swoich fizycznych, seksualnych cech płciowych.
Transgenderysta nie pragnie, a nawet ma niechęć do przeprowadzenia zmiany płci przez zabieg chirurgiczny, jednak chce funkcjonować w społeczeństwie w płci przeciwnej do swojej biologicznej. Transgenderysta często poddaje się leczeniu hormonalnemu, niekiedy nawet mastektomii lub mammoplastyce (w zależności od płci biologicznej). Funkcjonowanie w społeczeństwie wiąże się pragnieniem uznania takiej osoby za osobę płci przeciwnej, a nawet z urzędową zmianą płci metrykalnej. Tak rozumiany transgenderyzm jest wręcz równoważny transseksualizmowi (transseksualizm nie musi pociągać za sobą pragnienia dokonania operacji korygujących narządy płciowe).
Transgenderyzm to wspólna nazwa używana do łącznego określenia andromimezy i ginemimezy.
Andromimeza występuje u kobiet. Polega na niezadowoleniu z posiadanej płci, nieprzyjmowaniu jej do wiadomości, upodabnianiu się do osoby płci męskiej przez strój, uczesanie, sposób bycia, a często także przez zmianę niektórych cech cielesnych wskutek przyjmowania męskich hormonów płciowych i operacji plastycznych. Nie występuje potrzeba (dążenie) operacyjnej zmiany narządu płciowego z kobiecego na męski. Występuje natomiast potrzeba urzędowego uznania za mężczyznę (zmiana imienia, dokumentów). Upodabnianie się do mężczyzny nie powoduje w andromimezie podniecenia seksualnego.
Gynemimeza występujące u mężczyzn. Polega na niezadowoleniu z posiadanej płci, nieprzyjmowaniu jej do wiadomości, upodabnianiu się do osoby płci żeńskiej przez strój, uczesanie, sposób bycia, a często także przez zmianę niektórych cech cielesnych wskutek przyjmowania kobiecych hormonów płciowych i operacji plastycznych. Nie występuje potrzeba (dążenie) dokonania operacyjnej zmiany narządu płciowego na kobiecy. Występuje potrzeba urzędowego uznania za kobietę (zmiana imienia, dokumentów). Upodabnianie się do kobiety nie powoduje w gynemimezie podniecenia seksualnego.
Często występujące zjawisko tak zwanych shemale może wynika właśnie z transgenderyzmu.
Transgenderyzm to przekraczanie społecznych norm płci. Pojęcie transgender zostało wprowadzone przez Virginię Prince w latach 70; z założenia miało ono stanowić kontrast do transseksualizmu. Osoba transgendryczna to osoba, u której manifestacja płci przynajmniej czasami sprzeciwia się oczekiwaniom społeczeństwa. Występować może transgenderyzm częściowy, w którym nie można jednoznacznie określić odczuwanej płci. Transgenderyści nierzadko unikają jednoznacznego określenia swojej płci, wolą określać się jako osoby pomiędzy płcią męską i żeńską. Popychanie ich do własnej kategoryzacji i określeniu się jako osoba męska lub żeńska często działa przeciwko ich samospełnieniu i samoodkrywaniu.
Wariacje płci są bardziej powszechne niż się podejrzewa, gdyż wiele osób ukrywa swoją prawdziwą naturę w obawie o swoje bezpieczeństwo. Wiele osób zachowuje się w taki sposób bez utożsamiania się z transgendryzmem. Przyczyny transgenderyzmu nie są wyjaśnione, ale uważa się, że są to zaburzenia rozwoju psychoseksualnego.
Pojęcie transgender, zwłaszcza w tłumaczeniach z tekstów angielskich, używane jest także często do łącznego określenia grupy społecznej transwestytów, transseksualistów, transgenderystów i wszelkich innych osób, które łamią przyjęte normy płci.